Μάθε τον εαυτό σου! Κάνε το άγχος σύμμαχο!.

Όταν μιλάμε για Stress εννοούμε τον τρόπο με τον οποίο ένας οργανισμός αντιδρά σε κάθε ερέθισμα που γίνεται αντιληπτό ως απειλή για τη ζωή (το ερέθισμα μπορεί να είναι τόσο βιολογικό, π.χ. τραύμα, τοξίκωση, ασθένεια, όσο και ψυχολογικό). Το άγχος ή αλλιώς το stress είναι μία διεργασία με πολλές πλευρές αφού περιλαμβάνει τόσο βιολογικές όσο και ψυχοκοινωνικές εκδηλώσεις, ενώ αφορά ταυτόχρονα στο στρεσογόνο ερέθισμα, στον τρόπο που κανείς επεξεργάζεται νοητικά μια στρεσογόνα κατάσταση, στην συναισθηματική και σωματική του αντίδραση και τέλος στην συμπεριφορά που υιοθετεί για να την αντιμετωπίσει.

Τι είναι το άγχος;
Το άγχος αποτελεί την κατάσταση ψυχικής και σωματικής αντίδρασης που βιώνει ο άνθρωπος αναπόφευκτα σε κάποιες στιγμές της καθημερινότητας του, οι οποίες μπορεί να είναι από λίγο απαιτητικές έως απειλητικές. Στην πραγματικότητα δεν υπάρχει ακριβής τρόπος ορισμού του άγχους (δεν μπορεί να μετρηθεί), διότι η πηγή (θετική ή αρνητική) και η έκφραση του (συμπτώματα), ποικίλουν από άνθρωπο σε άνθρωπο. Το αποτέλεσμα όμως, είναι το ίδιο με αυτό που βίωναν οι πρόγονοι μας όταν έρχονταν αντιμέτωποι με φυσικούς κινδύνους που απειλούσαν τη ζωή τους, για αυτό και η αντίδραση στο στρες είναι γνωστή με τον όρο αντίδραση ΄΄μάχης ή φυγής΄΄(fight or flight response).

Πως εμφανίζεται στο σώμα μας
Παρακολουθώντας λοιπόν το σώμα και τις αντιδράσεις του, μπορεί κανείς να ακολουθήσει τα ίχνη του. Το άγχος επηρεάζει κατά περίπτωση τον ύπνο, τη σχέση μας με το φαγητό, τη μνήμη ή τη συγκέντρωση. Σε στιγμές ιδιαίτερης πίεσης μπορεί να προκαλέσει ακούσιες κινήσεις σε διάφορους μυς του σώματος, μικρές συσπάσεις που προδίδουν την ένταση που υποβόσκει. Άλλοτε είναι υπαίτιο για το αίσθημα κόπωσης ή τη σχετικά μειωμένη απόδοση σε καθημερινές δραστηριότητα. Συχνά δημιουργεί ευερεθιστότητα ή ευσυγκινησία. Οι ιδιοσυγκρασιακοί παράγοντες (ευπάθειες ή συγκεκριμένες ευαισθησίες) που καθορίζουν τον τρόπο που θα εμφανιστεί στον καθένα, ποικίλλουν όπως ειναι αναμενόμενο σε βαθμό και ένταση. Η μορφή που λαμβάνει είναι εξατομικευμένη όσο και η ιστορία του κάθε ανθρώπου.

Ο οργανισμός ενεργοποιεί αυτόματα μια σειρά από σωματικές διεργασίες (ενεργοποίηση Υποθαλάμου, ενεργοποίση Συμπαθητικού Νευρικού Συστήματος, έκκριση μιας σειράς ορμονών κλπ) τις οποίες εύκολα κανείς μπορεί να αντιληφθεί όταν αισθάνεται έντονο stress:

• Οι χτύποι τις καρδιάς αυξάνουν προκειμένου να κυκλοφορήσει περισσότερο αίμα το οποίο μεταφέρει οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά στα κύτταρα απομακρύνοντας τα απόβλητα.
• Αυτό προκαλεί αύξηση της αρτηριακής πίεσης.
• Η αναπνοή γίνεται γρήγορη και κοφτή.
• Το συκώτι απελευθερώνει στο αίμα το αποθηκευμένο του σάκχαρο προκειμένου να καλυφθούν οι αυξημένες ανάγκες.
•  Οι κόρες του ματιού διαστέλλονται επιτρέποντας να περάσει περισσότερο φως.
• Οι υπόλοιπες αισθήσεις οξύνονται περισσότερο.
• Οι μύες εντείνονται και είναι έτοιμοι για κίνηση.
• Η κυκλοφορία του αίματος προς τα πεπτικά όργανα, τα χέρια και τα πόδια περιορίζεται, αλλά αυξάνεται προς τον εγκέφαλο και τους πιο βασικούς μύες.
• Τα αυξημένα επίπεδα μεταβολισμού παράγουν περισσότερη θερμότητα, και έτσι προκαλείται εφίδρωση.

Έρευνες έχουν αναδείξει τον επιβαρυντικό ρόλο του stress στην υγεία. Είναι γνωστό ότι το stress επιδρά αρνητικά στο ανοσοποιητικό σύστημα με αποτέλεσμα την επιδείνωση  σωματικών καταστάσεων και ασθενειών που μπορεί να προϋπάρχουν (π.χ. εξέλιξη νεοπλασιών, εξέλιξη AIDS, καρδιαγγειακές διαταραχές, χρόνιες κεφαλαλγίες, ένταση πόνου, λοιμώξεις, παχυσαρκία, υπέρταση, διαβήτης κ.α.). Επίσης το stress συχνά βρίσκεται πίσω από την υιοθέτηση μιας σειράς επιβαρυντικών συμπεριφορών για την υγεία όπως:   κάπνισμα, αλκοόλ, ψυχοτρόπες ουσίες, κακή ποιότητα ύπνου, διατροφικές διαταραχές (υπερφαγία – υποφαγία), μείωση διάθεσης για άσκηση, μη τήρηση ιατρικών οδηγιών, προβλήματα ερμηνείας, αντίληψης και αντιμετώπισης σωματικών συμπτωμάτων. Τέλος το stress επιβαρύνει τη λειτουργία της μνήμης και της μάθησης, ενώ αποτελεί παράγοντα θνησιμότητας.

Διαχειριστείτε και αντιμετωπίστε το άγχος σας

• Σκεφτείτε από πού μπορεί να προέρχεται. 
• Καταγράψτε τα γεγονότα που σας δημιουργούν άγχος. 
• Σκεφτείτε θετικά και βάλτε εφικτούς στόχους, αρχίζοντας από τα εύκολα.
• Μη βλέπετε τα πράγματα «άσπρα ή μαύρα».
• Μη γενικεύετε αν κάτι πάει στραβά, δεν καταστράφηκαν τα πάντα.
• Προγραμματίστε το χρόνο σας, τις δραστηριότητές σας, τις προτεραιότητές σας.
• Θέστε τα όριά σας, μη δεσμεύεστε για πράγματα που δεν μπορείτε ή δεν προλαβαίνετε να κάνετε.
•  Μη διστάσετε να ζητήσετε βοήθεια από έναν ειδικό της ψυχικής υγείας, εάν νιώσετε ότι βρίσκεστε σε αδιέξοδο.
• Δεχτείτε ότι δεν εξαρτώνται όλα από εσάς, αναγνωρίζοντας τις δυνατότητές σας.
• Εστιάστε στα δυνατά σας σημεία και αποφύγετε τη σκληρή κριτική στον εαυτό σας.
• Συμμετέχετε σε ευχάριστες δραστηριότητες.
• Διαχειριστείτε το θυμό σας και μην ξεσπάτε στην οικογένειά σας.
• Μοιραστείτε τα προβλήματά σας.
• Πάρτε μέρος σε κοινωνικές δραστηριότητες ή σε εθελοντική εργασία.
• Αφιερώστε περισσότερο χρόνο στο/στη σύντροφο ή στα παιδιά σας.

Αν νιώθετε ότι τα επίπεδα του stress που βιώνεται καθημερινά έχουν αρχίσει να επηρεάζουν την λειτουργικότητά σας και την ποιότητα της ζωής σας, είναι σημαντικό να ζητήσετε την συμβουλή ενός ειδικού ο οποίος θα σας βοηθήσει να ανακουφιστείτε από τα συμπτώματα, να ανακαλύψετε τους λόγους για τους οποίους ο οργανισμός σας νιώθει πως βρίσκεται σε μια μόνιμη απειλή, να διαχειριστείτε το άγχος, να νιώσετε ότι έχετε ξανά τον έλεγχο και τελικά να δείτε το μέλλον με περισσότερη αισιοδοξία και θετική προοπτική.